اگر بخواهیم سودا را در یک جمله تعریف کنیم، باید بگوییم: سودا، خاکسترِ سوختوساز بدن ماست.
در طب سنتی ایران، بدن انسان محل تعامل چهار خلط اصلی است: خون، صفرا، بلغم و سودا. سودا آخرین مرحله هضم غذاست؛ یعنی وقتی معده مواد غذایی را پردازش میکند، بخشهای نرم و لطیف آن جذب خون میشوند، اما بخشهای غلیظ، سفت و سنگین باقی میمانند و به سودا تبدیل میشوند.
این ماده ذاتاً سرد و خشک است. شاید باورتان نشود، اما وجود مقدار کمی سودا برای بدن ضروری است؛ چون مثل سیمان عمل میکند و به استخوانها و اعصاب استحکام میدهد.
اما مشکل زمانی شروع میشود که این ماده زیاد شود. سودای اضافی در بدن مثل رسوبات زنگزدگی در لولهها عمل میکند؛ جایی که بنشیند، آنجا را خشک، سفت و کمکار میکند.
فهرست مطالب

شاید برایتان سوال باشد که چرا با وجود اینکه دو نفر یک غذا میخورند، یکی دچار مشکلات سوداوی میشود و دیگری سالم میماند؟ تولید سودا در بدن تحت تأثیر عوامل مختلفی است.
در این بخش مهمترین دلایل غلبه خلط سودا را بررسی میکنیم:
مهمترین عامل تولید سودا، همان چیزی است که میخوریم. اگر مدام غذاهایی بخوریم که طبع سرد و خشک است، معده نمیتواند آنها را کامل هضم کند. در نتیجه، مواد غلیظ و سنگین باقیمانده در بدن تبدیل به سودا میشوند.
در طب سنتی، رابطه خیلی نزدیکی بین روح و بدن وجود دارد. استرس، غم، اندوه و فشارهای عصبی که طولانیمدت باشند، باعث میشوند بدن در حالت جنگ و گریز قرار بگیرد. این حالت هضم را ضعیف میکند و خلط غالب بدن را به سمت سودا میبرد.
بدن برای دفع مواد زائد به حرکت نیاز دارد. وقتی ورزش نمیکنید و فعالیت بدنی ندارید، سوختوساز بدن کند میشود.
مواد زائد و سودا به جای اینکه از بدن خارج شوند، رسوب میکنند و روی هم انباشته میشوند. ورزش باعث گرم شدن بدن و روان شدن اخلاط میشود که دشمن اصلی سوداست.
محل زندگی هم روی مزاج شما اثر دارد. کسانی که در مناطق سرد و خشک مثل بعضی جاهای کوهستانی در زمستان زندگی میکنند، مستعدتر هستند که مزاجشان سوداوی شود.
همچنین کار کردن در محیطهای سرد مثل کار با یخ یا سردخانه میتواند سودا را زیاد کند.
گاهی ریشه سودا به کارهای اشتباه برنمیگردد، بلکه به ذات فرد مربوط است. بعضیها به صورت ارثی مزاجی سرد و خشک دارند. بدن این افراد به طور طبیعی تمایل بیشتری به تولید سودا دارد و باید مراقبتر از بقیه باشند.

وقتی میزان سودا در بدن از حد نرمال فراتر میرود، بدن راههای مختلفی برای هشدار دادن به ما دارد.
همانطور که در ابتدا اشاره کردیم، سودا مادهای است که طبع سرد و خشک دارد و به همین دلیل اثرات آن را میتوان در خشک شدن و سفت شدن بافتهای مختلف بدن به وضوح دید.
در این بخش سه دسته از مهمترین علائم جسمانی را بررسی میکنیم.
پوست بزرگترین عضو بدن است و آینهای تمامنما برای وضعیت اخلاط داخلی. غلبه سودا روی پوست تاثیرات مخرب و قابل توجهی میگذارد که معمولاً نگرانکننده هستند:
خشکی و زبری پوست: یکی از اولین نشانهها، از دست رفتن رطوبت طبیعی پوست است. پوست خشک، پوستهپوسته و حساس میشود. حتی با استفاده از مرطوبکنندهی پوست هم ممکن است این خشکی به سرعت برگردد.
چروکیدگی زودرس: سودا باعث انقباض و کشیدگی بافتها میشود. این موضوع روی صورت به صورت چروکهای ریز و خطوط اخم نمایان میشود و فرد را مسنتر از سن واقعیاش نشان میدهد.
گود افتادگی چشمها: چون سودا مادهای تحلیلبرنده است، بافتهای چربی اطراف چشم تحلیل میرود و چشمها گود و فرورفته میشوند که نشانهای از ضعف و سوءمزاج است.
لکههای تیره و کدورت: افزایش سودا باعث میشود رنگ پوست کدر و تیره شود. بسیاری از لکههای پوستی، ملاسما و تیرگیهای ناحیه گردن و زیر بغل ناشی از تجمع مواد سوداوی در زیر پوست است.
سودا فقط روی پوست تاثیر نمیگذارد، بلکه ساختار بدن و عملکرد اعضا را نیز تغییر میدهد:
لاغری و استخوانی: برخلاف بلغم که باعث چاقی میشود، سودا باعث لاغری میشود. این لاغری معمولاً از نوع "لاغری نامطلوب" است؛ یعنی فرد صورت و بدن لاغری دارد اما شکم ممکن است به دلیل نفخ و گاز بزرگ باشد.
یبوست سفت و خشک: یکی از شایعترین مشکلات افراد سوداوی، یبوست است. مدفوع در این افراد معمولاً خشک، سفت و دفع آن دردناک است. این موضوع به دلیل خشکی رودهها و کمبود رطوبت لازم برای حرکت روده رخ میدهد.
درد مفاصل و خشکی تاندونها: سودا در مفاصل رسوب میکند و باعث خشکی غضروفها میشود. این امر منجر به خشک شدن صداها مثل قژقژ کردن مفاصل، سفتی صبحگاهی و دردهای استخوانی میشود.
ریزش مو: اگرچه ریزش مو دلایل زیادی دارد، اما سودا با کاهش خونرسانی به فولیکولها و خشک کردن پوست سر، محیطی را برای ریزش مو فراهم میکند.
بیتر بخوانید:
تاثیر کافئین روی ریزش مو را جدی بگیرید!
دستگاه گوارش محل اصلی تولید سودا است، بنابراین اولین جایی که آسیب میبیند معده و رودهها هستند:
سوزش و درد معده : افراد سوداوی اغلب درگیر سوزش در ناحیه بالای معده هستند که این سوزش ناشی از اسپاسم و انقباض عضلات ورودی معده است.
سوءهاضمه و نفخ: غذا در معده این افراد به خوبی هضم نمیشود و دچار سنگینی و نفخ میشوند. این نفخ معمولاً سفت و دردناک است.
اشتهای کاذب و ریزهخواری: عجیب است اما با وجود سوءهاضمه، افراد سوداوی گاهی دچار اشتهای کاذب میشوند که مدام میخواهند چیزی بخورند، اما بیشتر به سمت خوراکیهای شور یا خشک میروند که چرخه را بدتر میکند.
اما آیا سودا همین اثرات رو روی بدن دارد؟ در پاسخ این سوال باید بگوییم خیر!
سودا، تنها به پوست، مفاصل و روده محدود نمیشود؛ بلکه مانند دودی که از خانهای بلند میشود و آسمان را تیره میکند، از مرزهای جسم عبور کرده و به قلمرو روح و روان نفوذ میکند.
در طب سنتی، بدن و روان دو روی یک سکه هستند و هر آنچه در جسم رخ دهد، بازتابی مستقیم در ذهن خواهد داشت.
سودا حتی روی روح و روان ما تاثیر منفی دارد، تا جایی که حتی باعث کابوسهای شبانه هم میشود. در ادامه تمامی تاثیرهای سودا روی مغز و روان را میخوانیم.

اگر تا به حال احساس کردهاید که یک غم سنگین و بیدلیل روی روحتان نشسته است، یا اینکه ذهنتان مدام در حال پرواز دادن افکار منفی است و نمیتوانید آرام بگیرید، تقریبا میتوان گفت که درگیر سودا هستید.
در طب سنتی، مغز و اعصاب ما رابطهای نزدیک با اخلاط بدن دارند. سودا چون ذاتاً سرد و خشک است، اگر در مغز جمع شود، میتواند روی روحیه و سلامت روان ما اثر بگذارد.
حالا سوال اینجاست که چرا سودا باعث ناراحتی و غم میشود؟
مغز مثل فرمانده بدن است و برای اینکه درست کار کند، به گرمی و رطوبت مناسب نیاز دارد.
وقتی سودا که طبع معکوس دارد وارد مغز میشود، کار سلولهای مغزی کند میشود و پیامهای عصبی به درستی جابهجا نمیشوند که در نتیجه، فرد دچار تغییرات خلقی میشود.
شایعترین اثر سودا روی مغز، ایجاد افسردگی است؛ اما این افسردگی با غمهای معمولی فرق دارد. وقتی سودا زیاد شود، فرد معمولاً این حالتها را تجربه میکند:
شاید باورتان نشود، اما بسیاری از اوقات وسواس فکری ریشه در سودا دارد. سودا باعث میشود ذهن فرد روی یک موضوع خاص مثل تمیزی، بیماری یا ترس از فردا گیر کند.
برای اینکه خواب خوبی داشته باشیم، مغز باید تعادل مناسبی داشته باشد. اما افراد سوداوی معمولاً خواب راحتی ندارند:
سودا باعث میشود کارهای ذهنی کند شوند. این افراد ممکن است در یادگیری چیزهای جدید مشکل داشته باشند یا حافظهشان ضعیف شود. احساس میکنند مغزشان مثل اینکه غبار گرفته و گیج و منگل هستند.
پیشنهاد میکنیم اگر به دنبال مکملهای غذایی افزایش تمرکز و حافظه هستید، دسته بندی محصولات مکملهای افزایش حافظه را ببینید.
در این بخش لیست کاملی از مکملها با برند و ویژگیهای مختلف را فراهیم کردیم تا بتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.
برای اینکه بتوانید مشکل خود را درمان کنید، اول باید بدانید مزاجتان چیست. خیلیها فکر میکنند سوداوی هستند، اما شاید مزاجشان بلغمی، صفراوی یا دموی باشد.
هر کدام از این مزاجها نشانههای خاص خود را دارند. در اینجا مزاج سوداوی را با بقیه مقایسه میکنیم تا راحتتر خودتان را بشناسید.
مزاج سوداوی، افراد سوداوی ترکیبی از سردی و خشکی را در بدن دارند. این موضوع هم در ظاهر آنها و هم در رفتارشان کاملاً مشخص است.

اگر فهمیدید که مزاجتان سوداوی است، اصلاً نگران نباشید. راهحل های مختلفی بر برطرف کردن سودای بدن وجود دارد. یکی از این روشها اصلاح سبک زندگی و تغذیه است.
کلید درمان، خنثی کردن سردی و خشکی بدن با استفاده از چیزهای گرم و تر است. در ادامه به تغذیه، ورزش و روشهای آرامش میپردازیم.
قانون طلایی برای شما این است: «گرم و تر بخورید تا سردی و خشکی از بین برود.» غذاهایی که رطوبت و گرمی ملایمی به بدن میدهند، بهترین دارو برای شما هستند.
برای مقابله با سودا، میوههایی را بخورید که طبع گرم و تر یا شیرین دارند:
برای درمان سودا، دوری از بعضی غذاها به اندازه خوردن غذاهای خوب مهم است. این لیست را جدی بگیرید:
چون ذهن افراد سوداوی همیشه درگیر است، آرام کردن آن بخش مهمی از درمان است.
تا اینجا با تئوریها آشنا شدیم. حالا میخواهیم ببینیم چطور این توصیهها را در زندگی واقعی پیاده کنیم. برای اینکه گرمی و رطوبت را به بدنتان برگردانید، میتوانید این برنامه ساده را برای یک روزتان اجرا کنید:
بعد از بیداری (صبح ناشتا):
صبحانه:
میانوعده (حدود ۱۰ صبح):
ظهر:
عصر:
شب:
تمرینهای روزانه:

حجامت یکی از موثرترین روشها برای درمان سودا شناخته میشود اما شاید برایتان سوال باشد که آیا این روش برای همه مناسب است؟ این کار دقیقاً چگونه سودا را از بدن خارج میکند؟ در ادامه به این موارد میپردازیم:
همانطور که قبلاً اشاره کردیم، سودا مادهای سفت، غلیظ و چسبناک است که در رگها و بافتهای بدن رسوب میکند.
گاهی اوقات این رسوبات آنقدر سفت میشوند که با داروهای خوراکی یا فقط با تغذیه نمیتوان آنها را از بدن خارج کرد.
حجامت با ایجاد یک مکش جزئی روی پوست، باعث میشود خونِ راکد و آلودهای که مواد سوداوی در آن است، از مویرگهای سطحی بیرون بریزد.
در واقع حجامت مثل یک «شیرابهکشی» عمل میکند و خلط سودا را مستقیم از جریان خون بیرون میکشد.
یک باور غلط رایج این است که فکر میکنیم هر کسی سودا دارد باید سریعاً حجامت کند. در حالی که حجامت یک روش درمانی قوی است و باید با احتیاط انجام شود. به طور کلی:
زمانبندی در حجامت، مخصوصاً برای خلط سودا، خیلی مهم است. بهترین فصل برای حجامت سوداویها، بهار و اواخر زمستان است؛ چون در این زمان بدن در تعادل است و تحملش برای دفع مواد زائد بیشتر است.
حجامت سودا در تابستان به خاطر گرمای هوا یا در پاییز به خاطر سردی، باید با احتیاط زیاد و حتماً با نظر پزشک انجام شود. همچنین نکات مهم زیر را در نظر بگیرید:
برای دفع سودا، معمولاً نقاط خاصی را انتخاب میکنند که تجمع خون در آنجا بیشتر است. یکی از بهترین نقاط، «کشالۀ کمر» است، چون سودا دوست دارد در ناحیه کمر و مفاصل ران جمع شود.
اگر مشکل شما سردرد یا سودای مغز است، حجامت ناحیه گردن و پیشانی حتماً تحت نظر متخصص میتواند سودای جمع شده در سر را تخلیه کند.
همچنین برای دردهای مفاصل، حجامت را روی خودِ مفصل دردناک انجام میدهند.
بعد از حجامت، بدن شما واکنشهای مثبتی نشان میدهد که نشانه خارج شدن سودا است. معمولاً افراد تغییرات زیر را تجربه میکنند:
در دنیای طب سنتی و سلامتی، حرفهای زیادی درباره سودا زده میشود که برخی واقعیت دارند و برخی فقط شایعه هستند.
در این بخش میخواهیم پرده از حقایق برداریم و به پرتکرارترین سوالات شما درباره تأثیر سودا بر زیبایی و سلامت پاسخ دهیم.
واقعیت این است که بله، یکی از شایعترین دلایل بواسیر، غلبه سودا است. همانطور که گفتیم، سودا باعث یبوست سفت و خشک میشود.
وقتی فرد برای دفع مدفوع فشار زیادی میآورد، رگهای ناحیه مقعد متورم و ملتهب میشوند و بواسیر ایجاد میشود.
همچنین خشکی و سردی مزاج باعث میشود ترمیم بافتهای این ناحیه کند شود. بنابراین درمان یبوست سوداوی، اولین قدم برای درمان بواسیر است.
این یک نکته ظریف و مهم است. در حالی که مقدار کمی سودا برای استحکام استخوان ضروری است، اما غلبه بیش از حد آن میتواند مضر باشد.
سودای زیاد باعث میشود جذب کلسیم در روده مختل شود و مواد معدنی به جای اینکه در استخوان ذخیره شوند، به صورت رسوبات در مفاصل و بافتهای نرم ریخته شوند. این موضوع در درازمدت میتواند زمینهساز پوکی استخوان یا دردهای مفصلی باشد.
بله، بسیاری از میگرنهای مزمن ناشی از سودا هستند. در طب سنتی، میگرنی که با حالت تهوع، حساسیت به نور و صدا، و دردهای ضرباندار همراه باشد، اغلب ریشه در سودای مغز دارد.
سودا باعث انقباض عروق مغزی و تحریک عصب سهقلو میشود.
به همین دلیل است که بسیاری از افراد با دفع سودا از طریق حجامت یا اصلاح تغذیه، شاهد کاهش چشمگیر حملات میگرن خود هستند.
بله، یکی از دلایل پنهان ریزش مو، غلبه سودا است. سودا با کاهش گردش خون در پوست سر و خشک کردن فولیکولهای مو، زمینه را برای ریزش فراهم میکند.
همچنین، استرس و اضطراب ناشی از سودا که در بخشهای قبلی گفتیم خود عامل مهمی در ریزش مو است. اگر موهایتان خشک شده و میریزد، احتمالاً بدنتان دچار خشکی مزاج است.
اگر به دنبال شامپوهایی هستید که برای جلوگیری از ریزش مو به شما کمک کنند، پیشنهاد میکنیم دسته شامپو ضد ریزشمو را بررسی بفرمایید.
همچنین اگر خانم هستید پیشنهاد میکنیم مقاله بهترین شامپو برای ریزش مو خانم ها را مطالعه کنید تا بتوانید بهترین انتخاب را داشته باشید.
بله، اما این یک لاغری ناسالم است. بسیاری فکر میکنند سودا فقط برای چاقهاست، اما برعکس! سودا باعث تحلیل عضلانی و سوءهاضمه میشود.
وقتی غذا به درستی هضم نشود، مواد مغذی به بدن نمیرسد و فرد به مرور لاغر و استخوانی میشود. این لاغری معمولاً با شکمهای بادکرده به دلیل نفخ همراه است.
بله، قطعاً. سودا مادهای تیره و رسوبکننده است. وقتی در زیر پوست تجمع پیدا میکند، باعث کدورت رنگ چهره، ایجاد لکههای پوستی و تیرگی دور چشم میشود. افرادی که پوستشان همیشه کدر و خسته به نظر میرسد، اغلب دارای مزاج سوداوی هستند.
میتواند تأثیرگذار باشد. غلبه سودا در بدن خانمها میتواند باعث سرد شدن رحم و اختلال در تخمکگذاری شود. همچنین تأخیر در قاعدگی که از علائم سودا است، میتواند بارداری را دشوار کند. در آقایان نیز، سودای زیاد میتواند باعث کاهش کیفیت اسپرم شود. به همین دلیل اصلاح مزاج قبل از بارداری بسیار توصیه میشود.
بله. چون سودا خاصیت خشککنندگی دارد، رطوبت طبیعی پوست را از بین میبرد. پوست انسان برای جوان ماندن به رطوبت و الاستیسیته نیاز دارد. سودا با خشک کردن کلاژنها، باعث چروکیدگی زودرس و پیری پوست میشود.
عسل کمک میکند اما درمان قطعی نیست. عسل طبع گرم و تر دارد و میتواند سردی سودا را تعدیل کند. خوردن منظم عسل به خصوص در آب ولرم یکی از بهترین تدابیر برای افراد سوداوی است، اما اگر سودا در بدن رسوب کرده باشد، نیاز به درمانهای قویتر مثل حجامت یا پرهیز غذایی جدی خواهد بود.
بله، این دو کاملاً متفاوتند. هر دو مزاج «سرد» دارند، اما بلغم «تر» است و سودا «خشک». تفاوتهای اصلی آنها عبارتند از:
روش درمان این دو نیز کاملاً متفاوت است؛ بلغمیها باید گرم و خشک بخورند، اما سوداویها باید گرم و تر بخورند.
سودا دشمن نیست، بلکه یک هشدار طبیعی از سمت بدن ماست. همانطور که در این مقاله به طور جامع خواندیم، سودا مادهای است که اگر در حد تعادل باشد، استخوانها و اعصاب ما را استوار میکند؛ اما اگر به دلیل تغذیه نامناسب، استرس، کمتحرکی یا ژنتیک زیاد شود، تبدیل به بلای جان بدن و روان میگردد.
ما یاد گرفتیم که علائمی مثل خشکی پوست، لاغری، یبوست، افسردگی، وسواس فکری و بیخوابی، زنگهای خطری هستند که میگویند: "میزان سودا در بدنتان بالا رفته است."
خوشبختانه طب سنتی ایران راهکارهای ساده اما موثری برای این مشکل دارد. کلید طلایی درمان سودا، تغییر سبک زندگی به سمت گرمایی و رطوبت است:
۱. اصلاح رژیم غذایی با حذف غذاهای سرد، خشک و فرآوری شده.
۲. افزودن مواد غذایی گرم و تر مثل عسل، روغن زیتون، انجیر و گوشت گوسفند.
۳. استفاده از تکنیکهای آرامشبخشی و ورزش برای کاهش استرس.
۴. بهرهگیری از روشهای پاکسازی مثل حجامت تحت نظر متخصص برای دفع رسوبات سخت.
به یاد داشته باشید، درمان سودا یک شبه اتفاق نمیافتد و نیاز به صبر و ادامهدار بودن این تدابیر دارد. با شناخت مزاج خود و گوش دادن به صدای بدنتان، میتوانید سلامتی، شادابی و آرامش را دوباره به زندگی خود بازگردانید.
سودا
علائم افزایش سودا در بدن و روان
بهترین روش درمان قطعی سودا با طب سنتی
رژیم غذایی مناسب برای کاهش سودای بدن
خواص عسل و روغن زیتون برای دفع سودا
راهکارهای ساده خانگی برای درمان سودا
تاثیر استرس و اضطراب بر افزایش سودا
ارتباط بین یبوست و مزاج سوداوی
چگونه سودای بدن را با غذا کاهش دهیم
درمان گیاهی و طبیعی برای مزاج سوداوی
نشانههای بالا بودن سودا در خون و بدن
فواید حجامت برای پاکسازی بدن از سودا
تغذیه سالم برای اصلاح مزاج سرد و خشک
چرا خشکی پوست نشانه افزایش سودا است
نقش ورزش و تحرک در کاهش سودای بدن
لیست غذاهای ممنوعه برای افراد دارای سودا
درمان بیخوابی ناشی از غلبه سودا در بدن
راههای شناخت مزاج سوداوی در طب سنتی ایران
خواص انجیر و گوشت گوسفند برای درمان سودا
پیشگیری از افزایش سودا با تغییر سبک زندگی
تفاوت سودای طبیعی و سودای بیماریزا
درمان افسردگی و وسواس با اصلاح مزاج سودا
بهترین نوشیدنیهای گرم برای دفع سودا
چگونه با تغذیه تعادل سودا را در بدن حفظ کنیم
عوارض زیاد شدن سودا بر روی استخوانها و اعصاب
راهنمای کامل درمان سودا با طب اسلامی و سنتی
اهمیت رطوبت و گرمایی در درمان مزاج سوداوی
توصیههای طب سنتی برای لاغری ناشی از سودا
روشهای پاکسازی روده از رسوبات سودا
تاثیر غذاهای فرآوری شده بر افزایش سودا
مراحل بهبود و درمان سودا در طب سنتی
زهرا چاوشی
08 بهمن 1404
واقعا مطلب مفیدی بود خیلی ممنون
شیرین علیپور
08 بهمن 1404
سلام خسته نباشید. من به شدت لاغر هستم و سودا دارم. میخواستم بدونم ایا قابل درمان هست؟
مدیر سایت
08 بهمن 1404
با سلام کاربر گرامی، سودا قابل درمان است و با اصلاح مزاج و تغییر سبک زندگی میتوان تعادل را به بدن بازگرداند. برای درمان، مصرف غذاهای گرم و تر مانند عسل، روغن زیتون، انجیر و گوشت گوسفند بسیار موثر است. همچنین پرهیز از غذاهای سرد و خشک، ورزش منظم و استفاده از روشهایی مثل حجامت (تحت نظر متخصص) به دفع سودا و افزایش وزن کمک میکند.