خواص تخم کتان برای مو؛ بررسی علمی، روش مصرف، عوارض و نکات مهم

خیلی وقت‌ها وقتی موها شروع به ریزش می‌کنند و نازک می‌شوند، اولین سوالی که از خودمان می‌پرسیم این است که : چی بخورم ریزش موهام کم بشه؟

از بین تمام انتخاب‌ها، تخم کتان گزینه‌ای هست که زیاد به گوش می‌خورد. بعضی‌ها بر این باورند که تخم کتان به تقویت مو کمک می‌کند و بعضی دیگر هم انتظار دارند خاصیت درمانی داشته باشد و خیلی سریع جلوی ریزش مو را بگیرد.

اما واقعیت این است که سلامت مو فقط به یک ماده غذایی وابسته نیست و عوامل مختلفی مثل تغذیه روزانه، استرس، کمبود بعضی ویتامین‌ها، شرایط هورمونی و حتی سبک زندگی روی آن اثر می‌گذارند.

در این مقاله می‌خواهیم خیلی ساده و کاربردی بررسی کنیم تخم کتان دقیقاً چه کمکی به مو می‌کند، چطور باید مصرف شود و چه نکاتی را باید رعایت کنیم تا نتیجه بهتری بگیریم.

تخم کتان چیست و چرا برای سلامت مو معروف است؟

تخم کتان دانه‌ای کوچک از یک گیاه به نام کتان است که سال‌هاست در تغذیه استفاده می‌شود.

این دانه به خاطر مواد مفیدی که دارد وارد برنامه غذایی خیلی از افراد شده؛ مخصوصاً کسانی که دنبال بهتر شدن وضعیت پوست و مو هستند.

دلیل اصلی مطرح شدن تخم کتان برای مو، وجود 5 گروه ماده مهم در آن است که در ادامه می‌گوییم :

ترکیبات تخم کتان برای مو

1. اسید چرب امگا ۳ گیاهی

یکی از مهم‌ترین ترکیبات تخم کتان، ALA است. این نوع چربی مفید به سلامت عمومی بدن کمک می‌کند و ممکن است به کاهش التهاب‌های خفیف بدن هم کمک کند.

وقتی وضعیت کلی بدن بهتر باشد، پوست سر هم معمولاً شرایط متعادل‌تری پیدا می‌کند و این موضوع می‌تواند برای کیفیت مو مفید باشد.

اگر برای کمبود امگا 3 قصد مصرف تخم کتان را دارید، پیشنهاد می‌کنیم به دسته مکمل‌های امگا 3 مراجعه کنید تا شاید بتوانید به جای مصرف تخم کتان از این مکمل‌ها استفاده کنید.

2. لیگنان‌ها

تخم کتان از نظر لیگنان غنی است. لیگنان‌ها خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند؛ یعنی به بدن کمک می‌کنند در برابر آسیب‌های روزمره بهتر محافظت شود.

این اثر بیشتر کمک‌کننده است و نباید آن را به‌عنوان درمان مستقیم و فوری ریزش مو در نظر گرفت.

3. فیبر بالا

تخم کتان هم فیبر محلول دارد هم نامحلول. فیبر به عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک می‌کند.

گوارش بهتر می‌تواند به جذب مناسب‌تر مواد مغذی کمک کند و این موضوع به‌صورت غیرمستقیم روی سلامت پوست و مو هم اثر مثبت می‌گذارد.

4. پروتئین گیاهی و مواد معدنی

تخم کتان مقداری پروتئین گیاهی و مواد معدنی مثل منیزیم، منگنز و مس دارد که برای عملکرد طبیعی بدن مهم هستند.

از آنجا که مو از پروتئین ساخته شده، داشتن رژیم غذایی متعادل و کافی از نظر پروتئین، پایه مهمی برای حفظ کیفیت مو است.

5. ویتامین‌ها

در تخم کتان ترکیباتی وجود دارد که به محافظت از سلول‌ها کمک می‌کنند.

این موضوع می‌تواند در حفظ سلامت کلی پوست سر و کاهش خشکی یا شکنندگی مو، نقش کمکی داشته باشد؛ البته در کنار عوامل مهم‌تری مثل خواب کافی، مدیریت استرس و مراقبت درست از مو.

البته یک نکته مهم را باید شفاف بگوییم که تخم کتان به‌تنهایی درمان قطعی ریزش مو نیست، اما می‌تواند به عنوان یک بخش کمکی در کنار تغذیه مناسب، خواب کافی، کنترل استرس و مراقبت درست از مو مفید باشد.

بیشتر بخوانید:

۵ سرم خانگی مؤثر برای رشد مجدد مو و درمان طبیعی ریزش مو

تاثیر کافئین روی ریزش مو را جدی بگیرید! 10 ضرر کافئین برای مو

طرز استفاده روغن آرگان برای مو از ریزش مو تا موخوره

تخم کتان جلوی ریزش مو را می‌گیرد یا فقط تقویت‌کننده است؟

اگر بخواهیم دقیق و بی‌حاشیه جواب بدهیم:

تخم کتان بیشتر نقش تقویتی دارد، نه درمان قطعی ریزش مو.

تخم کتان به‌خاطر داشتن چربی‌های مفید گیاهی، فیبر و آنتی‌اکسیدان‌ها می‌تواند به بهتر شدن وضعیت عمومی بدن کمک کند.

این بهبود عمومی، گاهی خودش را در کیفیت مو هم نشان می‌دهد؛ مثل کمتر شدن خشکی، بهتر شدن حالت مو یا کاهش شکنندگی ساقه.

اما یک نکته مهم:

ریزش مو همیشه علت تغذیه‌ای ندارد. اگر علت ریزش مو ارثی، هورمونی، کم‌خونی، مشکلات تیروئید، استرس شدید یا بیماری‌های پوست سر باشد، تخم کتان به‌تنهایی مشکل را حل نمی‌کند.

مشاهده انواع شامپو ضد ریزش مو و خرید با بهترین قیمت

طریقه مصرف تخم کتان برای کمک به سلامت مو

اگر هدفتان کمک به سلامت مو است، مهم‌ترین نکته این است که تخم کتان را درست، منظم و به اندازه مصرف کنید؛ نه زیادتر از حد.

بهترین شکل مصرف: تخم کتان آسیاب‌شده

تخم کتان وقتی آسیاب می‌شود، بدن معمولاً بهتر می‌تواند مواد مفید آن را جذب کند.

به همین دلیل، در بیشتر مواقع تخم کتان آسیاب‌شده انتخاب بهتری نسبت به دانه کامل است.

در روز چقدر می‌توانیم تخم کتان مصرف کنیم؟

برای بیشتر بزرگسالان، مصرف روزانه حدود ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری تخم کتان آسیاب‌شده مقدار مناسبی است.

بهتر است از مقدار کمتر شروع کنید مثلاً نصف تا یک قاشق و بعد به‌تدریج مقدار را بیشتر کنید تا بدن سازگار شود.

آب کافی؛ نکته‌ای که نباید فراموش شود!

تخم کتان فیبر بالایی دارد. اگر همراه آن آب کافی نخورید، ممکن است نفخ، سنگینی شکم یا یبوست ایجاد شود.

پس در زمان مصرف، نوشیدن آب کافی خیلی مهم است.

روش‌های ساده و روزمره مصرف

برای استفاده راحت در برنامه غذایی روزانه می‌توانید تخم کتان آسیاب‌شده را به این موارد اضافه کنید:

1. ماست
2. اوتمیل یا فرنی
3. اسموتی
4. سالاد
5. خمیر نان یا پنکیک خانگی

تخم کتان یا روغن کتان؟

اگر هدف شما سلامت عمومی بدن و کمک غیرمستقیم به مو است، خود تخم کتان آسیاب‌شده معمولاً کامل‌تر است؛

چون علاوه بر چربی مفید، فیبر و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی هم دارد. روغن کتان بیشتر فقط چربی مفید را تأمین می‌کند و فیبر ندارد.

نکات احتیاطی مهم!

• مصرف بیش از حد می‌تواند باعث نفخ، دل‌درد یا اسهال شود.
• اگر داروی خاص مصرف می‌کنید (به‌خصوص داروهای رقیق‌کننده خون)، قبل از مصرف منظم با پزشک مشورت کنید.
• در دوران بارداری یا شیردهی، مصرف منظم و زیاد را بدون نظر پزشک شروع نکنید.

بیشتر بخوانید:

خواص روغن کنجد برای مو و نحوه مصرف

علت ریزش مو در زنان

طرز استفاده روغن نارگیل برای مو

جمع‌بندی

تخم کتان یک خوراکی مفید و مغذی است که به‌خاطر داشتن امگا ۳ گیاهی، فیبر، لیگنان‌ها، پروتئین گیاهی و مواد معدنی می‌تواند به سلامت عمومی بدن کمک کند.

این اثر مثبتِ کلی، ممکن است به‌صورت غیرمستقیم در وضعیت مو هم دیده شود؛ مثل کاهش خشکی، کمتر شدن شکنندگی و بهتر شدن کیفیت ظاهری مو.

اما نکته اصلی این مقاله روشن است:

تخم کتان درمان قطعی ریزش مو نیست.

اگر ریزش مو علت‌های جدی‌تری مثل مشکلات هورمونی، کم‌خونی، تیروئید، استرس شدید یا زمینه ارثی داشته باشد، تنها با تخم کتان برطرف نمی‌شود و باید علت اصلی بررسی شود.

برای استفاده درست، بهترین روش این است که تخم کتان را به شکل آسیاب‌شده، به مقدار روزانه ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری و همراه با آب کافی مصرف کنید. مصرف منظم در کنار تغذیه مناسب، خواب کافی و کنترل استرس، رویکردی واقع‌بینانه و مؤثرتر از انتظار نتیجه فوری است.

در یک جمله:

تخم کتان یک تقویت‌کننده خوب برای سلامت مو است، نه جایگزین تشخیص و درمان علت اصلی ریزش مو.

سوالات متداول

آیا تخم کتان واقعاً جلوی ریزش مو را می‌گیرد؟

نه به‌صورت قطعی. تخم کتان بیشتر یک کمک‌کننده برای تقویت مو است، نه درمان اصلی ریزش مو.

برای مو، تخم کتان کامل بهتر است یا آسیاب‌شده؟

آسیاب‌شده بهتر است، چون معمولاً جذب مواد مفید آن برای بدن راحت‌تر می‌شود.

روزی چقدر تخم کتان مصرف کنیم؟

برای بیشتر بزرگسالان، روزانه ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری آسیاب‌شده مقدار رایجی است.

از چه زمانی اثرش روی مو دیده می‌شود؟

نتیجه فوری ندارد. معمولاً باید چند هفته مصرف منظم داشته باشید تا بتوانید اثرش را ارزیابی کنید.

تخم کتان برای چه نوع ریزش مویی مفیدتر است؟

بیشتر در مواردی که تغذیه ضعیف و سبک زندگی نامناسب نقش دارند، می‌تواند کمک‌کننده باشد.

اگر ریزش مو ارثی یا هورمونی باشد، تخم کتان کافی است؟

خیر. در این حالت باید علت اصلی با نظر پزشک بررسی و درمان شود.

تخم کتان را چه زمانی بخوریم بهتر است؟

زمان ثابتِ اجباری ندارد؛ مهم‌تر از زمان، مصرف منظم روزانه است (مثلاً همراه صبحانه).

تخم کتان را با چی بخوریم؟

با ماست، اوتمیل، اسموتی، سالاد یا داخل خمیر نان/پنکیک خانگی به‌راحتی قابل مصرف است.

روغن کتان بهتر است یا خود تخم کتان؟

برای استفاده کامل‌تر، خود تخم کتان آسیاب‌شده معمولاً بهتر است چون فیبر و ترکیبات مفید بیشتری دارد.

مصرف زیاد تخم کتان چه مشکلی ایجاد می‌کند؟

ممکن است باعث نفخ، دل‌درد یا اسهال شود؛ بهتر است به اندازه مصرف شود و آب کافی بنوشید.

آیا تخم کتان باعث چاقی می‌شود؟

اگر در حد متعادل مصرف شود، معمولاً مشکل خاصی ایجاد نمی‌کند؛ میزان کل کالری روزانه مهم است.

در بارداری و شیردهی می‌شود تخم کتان مصرف کرد؟

مصرف معمول غذایی را باید با احتیاط انجام داد؛ برای مصرف منظم یا زیاد حتماً با پزشک مشورت کنید.

اگر دارو مصرف می‌کنیم، می‌توانیم تخم کتان بخوریم؟

اگر داروی خاص (به‌خصوص رقیق‌کننده خون) مصرف می‌کنید، قبل از مصرف منظم بهتر است با پزشک مشورت کنید.

(References)

Parikh M, Maddaford TG, Austria JA, Aliani M, Netticadan T, Pierce GN. Dietary flaxseed as a strategy for improving human health. Nutrients. 2019;11(5):1171. doi:10.3390/nu11051171

Adolphe JL, Whiting SJ, Juurlink BH, Thorpe LU, Alcorn J. Health effects with consumption of the flax lignan secoisolariciresinol diglucoside. Br J Nutr. 2010;103(11):1542-1553. doi:10.1017/S0007114509993677

Goyal A, Sharma V, Upadhyay N, Gill S, Sihag M. Flax and flaxseed oil: an ancient medicine & modern functional food. J Food Sci Technol. 2014;51(9):1633-1653. doi:10.1007/s13197-013-1247-9

Kajla P, Sharma A, Sood DR. Flaxseed—a potential functional food source. J Food Sci Technol. 2015;52(4):1857-1871. doi:10.1007/s13197-014-1299-y

Pan A, Sun D, Yu D, et al. Flaxseed lignan and its derivatives: a review of biological activities and potential applications. Food Chem. 2020;320:126577. doi:10.1016/j.foodchem.2020.126577

Prasad K. Flaxseed and cardiovascular health. J Cardiovasc Pharmacol. 2009;54(5):369-377. doi:10.1097/FJC.0b013e3181af04e5

Thompson LU, Chen P, Jadad S, et al. Dietary flaxseed alters tumor biological markers in postmenopausal breast cancer. Clin Cancer Res. 2005;11(10):3828-3835. doi:10.1158/1078-0432.CCR-04-2308

Wang L, Chen J, Thompson LU. The inhibitory effect of flaxseed on the growth and metastasis of estrogen receptor negative human breast cancer xenografts is attributed to both its lignan and oil components. Int J Cancer. 2005;116(5):793-798. doi:10.1002/ijc.21067

Mahmoud AM, Yang W, Eisada M. Flaxseed suppressed prostatic epithelial proliferation in a rat model of benign prostatic hyperplasia. J Food Biochem. 2015;39(4):438-446. doi:10.1111/jfbc.12145

Oomah BD, Mazza G. Flaxseed products for disease prevention. In: Mazza G, ed. Functional Foods: Biochemical and Processing Aspects. CRC Press; 2000:91-138.